Menu


تعریف اقتصاد دیجیتال چیست (+ مقاله و مثال)


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۵۱۸۵۹

پیش‌نیاز مطالعه این درس:

از دوستان عزیز متممی انتظار می‌رود پس از مطالعه این درس:

  • نام تاپسکات را به عنوان کسی که اصطلاح اقتصاد دیجیتال را رواج داد به خاطر بسپارند.
  • تعریف اقتصاد دیجیتال از نگاه توربان را درک کنند و بتوانند توضیح دهند.
  • بتوانند از نگاه کلاوس شوآب (که نماینده‌ی تفکر مدرن در حوزه اقتصاد دیجیتال است) تعریف سنتی کسانی مانند توربان را نقد کنند.
  • سه اصطلاح تحول دیجیتالی، انقلاب دیجیتال و اقتصاد دیجیتال را با دقت به کار ببرند و بکوشند آنها را به اشتباه به جای یکدیگر به کار نبرند.
  • برخی از مقالات اقتصاد دیجیتالی را - بسته به نیاز خود - انتخاب و مرور کنند.
فشار ذهنی هنگام مطالعه
نیاز به مشارکت شما
کسب و کار
زندگی
اقتصاد دیجیتال چیست؟ اقتصاد دیجیتالی چگونه تعریف می شود؟

اقتصاد دیجیتال یا اقتصاد دیجیتالی (Digital Economy) از جمله اصطلاحاتی است که طی دهه‌ی اخیر، به شکلی گسترده رواج یافته و به این علت که بر سر تعریف آن هم، اتفاق‌نظر وجود ندارد، تقریباً به جای هر واژه‌ی مرتبط با تکنولوژی به کار می‌رود.

از افزایش فروش موبایل تا رشد مصرف ترافیک اینترنتی، از بررسی تعداد سایت‌های فعال تا تعداد پلتفرم های دیجیتال، همگی زیر عنوان توسعه اقتصاد دیجیتال مورد بحث قرار می‌گیرند.

این درس، به تعریف اقتصاد دیجیتال و بررسی دقیق‌تر مصداق‌ها و ویژگی‌های آن – به صورت بسیار خلاصه و مقدماتی – اختصاص داده شده است.

 چه کسی اصطلاح اقتصاد دیجیتال را رواج داد؟

 تعریف اقتصاد دیجیتال

 اقتصاد دیجیتال به عنوان انقلاب صنعتی چهارم

 تفاوت انقلاب دیجیتال با اقتصاد دیجیتال چیست؟

 چند مثال برای درک بهتر مفهوم انقلاب دیجیتال، اقتصاد دیجیتال و تحول دیجیتال

 مقاله در مورد اقتصاد دیجیتال (+ فایل PDF برای دانلود)

چه کسی اصطلاح اقتصاد دیجیتال را رواج داد؟

تقریباً همه‌ی منابع، بر این نکته اتفاق نظر دارند که نخستین کاربرد جدی اصطلاح اقتصاد دیجیتال به کتاب اقتصاد دیجیتال یا Digital Economy نوشته‌ی دان تاپسکات بازمی‌گردد.

او در سال ۱۹۹۵ کتاب اقتصاد دیجیتال را تالیف و در ۱۹۹۶ آن منتشر کرد.

اما شاید برایتان جالب باشد که حتی با ورق زدن و مطالعه این کتاب ۴۰۰ صفحه‌ای هم، با تعریفی مشخصی از اقتصاد دیجیتال مواجه نمی‌شوید.

البته قطعاً تحلیل‌های مطرح شده در این کتاب، بسیار ارزشمند و راه‌گشا هستند.

اما اگر بخواهید بر اساس حرف‌های تاپسکات در کتاب اقتصاد دیجیتال در مورد اقتصاد دیجیتال صحبت کنید، تنها می‌توانید توصیف زیر را به کار ببرید:

ظاهراً اقتصاد جدیدی شکل گرفته است.

در این اقتصاد، کسب و کارها از فناوری اطلاعات استفاده می‌کنند.

فناوری اطلاعات هم به عملیات آنها کمک می‌کند و هم زمینه‌ای برای رشد آنها فراهم می‌کند.

ضمن اینکه کسب و کارها، بهتر و سریع‌تر به یکدیگر متصل می‌شوند.

به این اقتصاد جدید، اقتصاد دیجیتال یا Digital Economy می‌گوییم.

تعریف اقتصاد دیجیتال از نگاه دان تاپسکات

نیکلاس نگروپون بنیان‌گذار لابراتوار رسانه دانشگاه MIT هم، تقریباً همزمان با تاپسکات، کتابی تحت عنوان Being Digital منتشر کرد و در آن این اقتصاد جدید را با یک جمله‌ی ساده اما مهم توصیف کرد:

جهان جدید، جهانی است که در آن، بیت‌ها جای اتم‌ها را گرفته‌اند.

نگروپون

تعریف اقتصاد دیجیتال

اگر چه تعریف واحدی از اقتصاد دیجیتال وجود ندارد، اما شاید تعریف توربان از اقتصاد دیجیتال در کتاب تجارت الکترونیک (Electronic Commerce) نقطه‌ی شروع مناسبی باشد:

اقتصاد دیجیتال که به آن اقتصاد اینترنت (Internet Economy) هم گفته می‌شود،‌ اقتصادی است که پایه‌ی آن بر تراکنش‌ها / تعامل‌های اینترنتی گذاشته شده است.

بخش عمده‌ای از این تعامل‌های اینترنتی، از جنس تجارت الکترونیکی هستند.

البته اقتصاد دیجیتال، شامل شبکه های ارتباطی دیجیتال کابلی و وایرلس (از جمله اینترنت و اینترانت، اکسترانت و VAN‌ها) و نیز کامپیوترها، نرم افزارها و سایر ابزارهای فناوری اطلاعات هم می‌شود.

البته با وجودی که رأی و نظر توربان، در حوزه‌ی تجارت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال مهم و تاثیرگذار است، اما لازم است تاکید کنیم که بسیاری از صاحب‌نظران، ترجیح می‌دهند برخلاف توربان، اقتصاد دیجیتال را بزرگ‌تر از اقتصاد اینترنت در نظر بگیرند.

یکی از این صاحب‌نظران، کلاوس شواب است. همان کسی که بنیان‌گذار مجمع جهانی اقتصاد (اجلاس داووس) بوده است.

او اقتصاد دیجیتال را چهارمین موج بزرگ صنعتی شدن جهان می‌داند.

تعریف اقتصاد دیجیتال به عنوان انقلاب صنعتی چهارم

کلاوس شواب، در کتاب خود تحت عنوان انقلاب صنعتی چهارم (The fourth industrial revolution) که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، نگاه متفاوت و عمیق‌تری به اقتصاد دیجیتال دارد.

البته اگر اینجا هم به دنبال تعریف دقیق اقتصاد دیجیتال باشید، ناامید خواهید شد.

اما حرف‌های شواب می‌تواند تصویر نسبتاً شفافی از مفهوم اقتصاد دیجیتال به دست دهد.

کتاب انقلاب صنعتی چهارم - نوشته کلاوس شواب

شواب برای اینکه اقتصاد دیجیتالی را به عنوان چهارمین انقلاب صنعتی معرفی کند، ابتدا سه انقلاب قبلی را به صورت بسیار مختصر مرور می‌کند:

انقلاب صنعتی اول

این انقلاب در قرن‌های هجدهم و نوزدهم (حدوداً بین سال‌های ۱۷۶۰ تا ۱۸۴۰) شکل گرفت. ساخت راه آهن و اختراع موتور بخار را نماد‌ها و محرک‌های اصلی این اولین انقلاب صنعتی می‌دانند.

با موج اول انقلاب صنعتی، کارخانه‌ها شکل گرفتند و نیروی مکانیکی به کمک نیروی انسانی آمد تا حجم تولید، افزایش یابد.

انقلاب صنعتی دوم

موج دوم انقلاب صنعتی، در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وجود آمد.

اختراع برق، اختراع روش تولید انبوه، درک مفهوم خط تولید و تقسیم کار، کارخانه‌های امروزی را به وجود آوردند.

عموم مردم، وقتی از صنعت حرف می‌زنند، معمولاً‌ دستاوردهای انقلاب صنعتی دوم را در ذهن دارند.

انقلاب صنعتی سوم

این انقلاب را می‌توان انقلاب دیجیتال یا انقلاب کامپیوترها نامید.

جریانی که با اختراع نیمه رساناها و ارزان شدن هزینه‌ی تولید و کاهش ابعاد ترانزیستورها و ساخت کامپیوترها شکل گرفت و بعداً با کوچک‌تر شدن کامپیوترها و به وجود آمدن اینترنت و اختراع موبایل، رشد کرد.

نه تنها کلاوس شواب، بلکه اغلب صاحب‌نظران تکنولوژی، اختراع کامپیوتر و اینترنت و تجهیزات مخابراتی را، به عنوان بخشی از اقتصاد دیجیتال در نظر نمی‌گیرند. می‌شود تصور کرد که انقلاب دیجیتال روی داده باشد اما اقتصاد دیجیتال تا مدت‌ها بر مبنای آن شکل نگیرد. اقتصاد دیجیتال، جهان دیگری بود که در بستر انقلاب دیجیتال و پس از آن به وجود آمد. همان‌طور که نرم‌افزار، صنعت متفاوتی بود که البته در دامن سخت‌افزار رشد کرد. ا

انقلاب صنعتی چهارم (اقتصاد دیجیتال)

پس از توسعه‌ی ابزارهای دیجیتال و فراگیر شدن آثار انقلاب دیجیتال، موج دیگری آغاز شد که آن را می‌توان انقلاب صنعتی چهارم یا اقتصاد دیجیتال نامید.

کلاوس شواب، برخی از روندهایی را که موجب شکل گیری و توسعه اقتصاد دیجیتال شد به شرح زیر فهرست می‌کند:

 ارزان شدن و فراگیر شدن موبایل – در حدی که از حالت یک ابزار کمکی، به وسیله‌ای فردی و ضروری تبدیل شد.

 سنسور‌ها – از همه‌ی انواع آن – کوچک‌تر و ارزان‌تر شدند و می‌شد روی انسان‌ها و وسایل آنها انواع گیرنده‌ها و حس‌گر‌ها را نصب کرد.

 هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در حدی رشد کرد که استفاده از آن در کاربردهای متعارف هم، توجیه اقتصادی پیدا کرد.

شواب توضیح می‌دهد که اگر چه در ظاهر بسیاری از این دستاوردها و روند‌ها از قبل وجود داشتند، اما ظهور و بروز سه ویژگی باعث شد که اقتصاد دیجیتال متولد شود و رشد کند:

 سرعت پیشرفت و عرضه‌ی محصولات و اختراعات جدید، ناگهان سیری صعودی پیدا کرد.

 دسترسی به تکنولوژی از یک حوزه‌ی جغرافیایی یا یک طبقه اجتماعی خاص فراتر رفت.

 تکنولوژی، به جای اینکه مانند گذشته، ابزاری در خدمت سیستم‌ها باشد، خود خالق سیستم‌های جدیدی شد.

کلاوس شواب در اینجا حرف اندرو مکافی را نقل و تایید می‌کند که: حق داریم دوره‌ی جدید را دومین عصر ماشینی شدن (Second Machine Age) بنامیم.

[ درس مرتبط: اندرو مکافی کیست؟ ]

تفاوت انقلاب دیجیتال با اقتصاد دیجیتال چیست؟

تفاوت انقلاب دیجیتال با اقتصاد دیجیتال چیست؟

هرگاه دیدیم همان کارهای قدیمی، همان فرایندهای قدیمی، همان عملکرد‌های قدیمی، با استفاده از ابزارهای دیجیتال انجام می‌شوند، ما صرفاً با انقلاب دیجیتال مواجه هستیم. بسیاری از کشورهای در حال توسعه، تکنولوژی دیجیتال را در این سطح تجربه می‌کنند.

اما هرگاه دیدیم کارها و خدماتی انجام می‌شود و ارزش‌هایی ایجاد می‌شود که قبلاً وجود نداشته و عملاً به واسطه‌ی تکنولوژی خلق شده‌اند، خصوصاً هر گاه دیدیم ساختارهای سنتی در حال ضعیف شدن و نابود شدن هستند و ساختارهای دیجیتال جای آنها را می‌گیرد (نه اینکه ساختار دیجیتال، صرفاً ابزار آنها شود) اقتصاد دیجیتال را تجربه کرده‌ایم.

نباید تجارت الکترونیک (جابجایی و معامله در بستر دیجیتال) را با اقتصاد دیجیتال اشتباه بگیریم. تجارت الکترونیک، مهم و ضروری است. اما خوب است به خاطر داشته باشیم که تجارت الکترونیک حتی قبل از اینترنت هم وجود داشته است. دستاورد واقعی تکنولوژی دیجیتال، اقتصاد دیجیتال است.

پیشنهاد مهم:

پیشنهاد می‌کنیم حتماً در این مرحله، درس تحول دیجیتال را مرور کنید و تمرین آن را هم حل کنید.

قطعاً به درک بهتر این بحث کمک خواهد کرد.

در آنجا خواهیم دید که بحث تحول دیجیتال زیر مجموعه‌ی انقلاب دیجیتالی است و وارد حوزه‌ی اقتصاد دیجیتال نمی‌شود.

 عملاً اقتصاد دیجیتال، یک اتفاق کلان در عرصه‌ی اقتصاد ملی و جهانی است. اما تحول دیجیتالی، یک برنامه‌ی تغییر سازمانی است. 

چند مثال برای درک بهتر انقلاب دیجیتال، تحول دیجیتالی و اقتصاد دیجیتال

قطعاً می‌دانیم که تفکیک بین انقلاب دیجیتال و اقتصاد دیجیتال، کاملاً دقیق و مکانیکی نیست. نمی‌توانیم تغییرات و تحولات و بحث‌ها را به صورت صفر و یک، در یک گروه یا گروه دیگر قرار دهیم.

اگر بر این تقسیم بندی تاکید می‌شود، صرفاً از این جهت است که ذهن ما بازتر شود و به جای درک اقتصاد دیجیتال به هیجان زدگی در اثر انقلاب دیجیتال قانع نشویم.

بنابراین مثال‌های زیر را با در نظر گرفتن توضیحات فوق (اینکه مرزبندی‌ها کاملاً صلب و شفاف نیست) بخوانید.

 اینکه کامپیوترها و لپ‌تاپ‌های امروز خانه‌ی ما، از سوپرکامپیوترهای دهه‌ی قبل، قدرتمند‌تر هستند، از جمله دستاوردهای انقلاب دیجیتال است.

 اینکه واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به عنوان یک ابزار در اختیار ما قرار گرفته است، نمونه‌ای از اثرات انقلاب دیجیتال است.

 اینکه در شرکت خود، فرایند حسابداری یا مدیریت منابع انسانی را به صورت نرم افزاری انجام می‌دهیم، مصداقی از تحول دیجیتالی است. چون از دستاوردهای انقلاب دیجیتال برای تغییر و تحول سازمانی استفاده کرده‌ایم.

 به وجود آمدن فیس بوک،‌ اینستاگرام، شبکه های اجتماعی، پلتفرم های اجتماعی و نرم افزارهای پیام رسان، مصداق اقتصاد دیجیتال است. این‌ها با تکیه بر دستاوردهای دیجیتالی، فعالیتی جدید، صنعتی جدید و اقتصادی جدید ساختند و جایگزین برخی فعالیت‌های سنتی شدند. مکانیزم‌هایی برای کسب و کار و درآمدزایی‌ به وجود آمد که قبل از این وجود نداشت و قابل تصور هم نبود.

 اینکه واقعیت مجازی و واقعیت افزوده به عنوان یک ابزار در اختیار ما قرار گرفته است، نمونه‌ای از اثرات انقلاب دیجیتال است.

 اینکه در شرکت خود، فرایند حسابداری یا مدیریت منابع انسانی را به صورت نرم افزاری انجام می‌دهیم، مصداقی از تحول دیجیتالی است. چون از دستاوردهای انقلاب دیجیتال برای تغییر و تحول سازمانی استفاده کرده‌ایم.

 به وجود آمدن پول دیجیتالی (مانند Bitcoin و Ethereum و Dogecoin) بخش مهمی از اقتصاد دیجیتالی است. چون قبلاً انقلاب دیجیتالی و ریاضیات، ابزار و مدلی به اسم Blockchain (زنجیره بلوک‌ها) را اختراع کرده بودند.

 گوگل، بینگ، یاهو و سایر موتورهای جستجو، بخشی از اقتصاد دیجیتال هستند. چون فعالیت جدید، لایه‌های عملیاتی جدید و کسب و کارها و مدل‌های درآمدی جدیدی ایجاد کرده‌اند که قبلاً وجود نداشته‌اند. آن‌ها بیش از آنکه ابزاری برای فرایند قدیمی باشند، یک پارادایم جدید ایجاد کرده‌اند.

 کسی که برنامه نویس است یا در سطحی بالاتر، Developer است و می‌تواند یک سایت یا سیستم نرم افزاری طراحی کند، فعال دوره انقلاب دیجیتال است. اما اگر بتواند به سازمانی برود و به آنها کمک کند که از توانایی او برای دیجیتالی کردن فرایندها (نه فقط سایت زدن) استفاده کنند، وارد جهان تحول دیجیتالی شده است. همین فرد یا افراد اگر یک پلتفرم جدید (مثلاً یوتیوب، آمازون، گوگل، علی بابا و eBay) راه اندازی کنند، وارد بازی اقتصاد دیجیتال شده‌اند.

چند مقاله در مورد اقتصاد دیجیتالی

با کمی جستجو در وب و سایت‌های مختلف، می‌توانید انبوهی گزارش و مقاله در مورد اقتصاد دیجیتال بیابید.

اما از آنجا که بسیاری از این گزارش‌ها از جنس محتوای تبلیغی هستند و از سوی دیگر، برخی گزارش‌های ارزشمند هم چندان شناخته شده نیستند، در اینجا چند گزارش و مقاله اقتصاد دیجیتال را برای شما انتخاب کرده‌ایم.

همه‌ی این مقاله‌ها انگلیسی هستند و عموماً در یک یا دو سال اخیر منتشر شده‌اند. اما کلمات و اصطلاحات ساده‌ای دارند و درک آنها – حتی برای کسانی که زبان انگلیسی آنها چندان قوی نیست – دشوار نخواهد بود.

برنده شدن در رقابتهای اقتصاد دیجیتال (برای بانکها)

مطلبی که شرکت Accenture تحت عنوان Winning in the digital economy تنظیم و منتشر کرده‌اند، ساده اما دقیق است.

این گزارش در قالب یک استعاره (دنیای جدید، کفش جدید) کوشیده است فضای بانک و بانکداری در اقتصاد دیجیتال و مدلهای کسب و کار جدید مناسب این فضا را مرور کند.

 دانلود فایل PDF مقاله رقابتهای اقتصاد دیجیتال (گزارش ۲۲ صفحه‌ای)

برندگان و بازندگان اقتصاد دیجیتالی

این گزارش توسط نشریه کسب و کار هاروارد (Harvard Business Review) تنظیم شده و عنوان اصلی آن رقابت در سال ۲۰۲۰ است.

نکات بسیار متنوعی را می‌توانید در این گزارش ببینید. اما شاید یکی از جذاب‌ترین آنها، طبقه بندی صنعتهای مختلف بر اساس میزان دگرگونی بر اثر توسعه اقتصاد دیجیتال است.

صنعت ارتباطات و رسانه در رأس صنایعی است که طبق گزارش هاروارد باید در انتظار تحولات بنیادین باشد و پس از آن، صنعت مالی و حوزه تکنولوژی قرار گرفته‌اند.

حوزه‌های خدمات تخصصی و صنعت آموزش در رده‌های بعدی قرار دارند.

 دانلود فایل PDF مقاله برندگان و بازندگان اقتصاد دیجیتالی (گزارش ۲۰ صفحه‌ای)

پیشنهاد عضویت در متمم

دوست عزیز.

شما با عضویت رایگان به عنوان کاربر آزاد متمم (صرفاً با تعیین نام کاربری و کلمه‌ی عبور) می‌توانید به حدود نیمی از چند هزار درس متمم دسترسی داشته باشید.

همچنین در صورت تمایل، با پرداخت هزینه عضویت، به همه‌ی درس‌های متمم دسترسی خواهید داشت.

فهرست برخی از درس‌های مختص کاربران آزاد متمم:

 فهرست درس‌های مختص کاربران آزاد متمم

فهرست برخی از درس‌های مختص کاربران ویژه متمم را نیز می‌توانید در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های مختص کاربران ویژه متمم

البته از میان درس‌های مطرح شده، ما فکر می‌کنیم با توجه به علاقمندی شما به بحث اقتصاد دیجیتال، شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ و بررسی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

 سواد دیجیتال

 استراتژی محتوا

 بازاریابی دیجیتال

مالیات در اقتصاد دیجیتال

اگر پای حرف فعالان اقتصادی و کارشناسان مالیاتی بنشینید، می‌بینید که آنها علاقه‌ای به تفکیک اقتصاد دیجیتال از اقتصاد غیردیجیتالی ندارند.

آنها به شما توضیح می‌دهند که الان همه‌ی اقتصادها به هم گره خورده‌اند و لازم نیست نگران این تفکیک‌ها باشیم یا بکوشیم اقتصاد دیجیتالی را تعریف کنیم.

مهم این است که مراقب باشیم بتوانیم از این فضای جدید، مثل گذشته مالیات بگیریم. چون در غیر این صورت، با مهاجرتِ گردش مالی از فضای فیزیکی به دیجیتال، دولت‌ها با مشکلات جدی درآمدی روبرو خواهند شد.

برای ورود به این بحث، مقاله اولبرت و اشپنگل که در ژورنال جهانی مالیات منتشر شده است، می‌تواند نقطه‌ی شروع مناسبی باشد.

 دانلود فایل PDF مقاله مالیات در اقتصاد دیجیتال (گزارش ۴۴ صفحه‌ای)

پایه های اقتصاد دیجیتال ما

مقاله‌ی دیگری که در اینجا معرفی می‌کنیم، حاصل کار کارشناسان هلندی است و گزارشی است که برای آموزش و مطلع کردن سیاستمداران ارشد کشور هلند تنظیم شده است.

نیمه‌ی دوم این گزارش، اعداد و ارقام مربوط به کشور هلند است و قاعدتاً برای ما جذابیتی ندارد.

اما این مقاله را به آن علت به شما پیشنهاد می‌کنیم که در قسمت اول آن (تا صفحه ۱۲) می‌توانید توضیحاتی عمومی، علمی و به زبان ساده به همراه نمودارهای ارزشمند در مورد ساختار اقتصاد دیجیتال و بازیگران اصلی در اقتصاد دیجیتالی ببینید که چون برای مخاطب غیرمطلع (سیاستمداران) تنظیم شده، برای ما هم می‌تواند مفید و آموزنده باشد.

 دانلود فایل PDF مقاله مالیات پایه های اقتصاد دیجیتال ما

درآغوش کشیدن و پذیرش اقتصاد دیجیتال

نمی‌توانید از اقتصاد دیجیتال صحبت کنید و از صنعت موبایل و نقش آن در اقتصاد دیجیتالی صحبت نکنید.

GSMA یا انجمن جهانی موبایل منافع اپراتورهای موبایل در سراسر جهان را پیگیری می‌کند و معمولاً گزارش‌هایی را برای فعالان این صنعت، در مورد روندهای جاری و آتی حوزه تکنولوژی منتشر می‌کند.

این بار GSMA با همکاری شرکت BCG (گروه مشاوران بوستون) که از بزرگترین گروه‌های مشاوره مدیریت جهان است، گزارشی در مورد اقتصاد دیجیتال و نیز دیجیتالی شدن و خط مشی‌های مربوط به آن تنظیم کرده است که با توجه به اعتبار این گزارش، به روز بودن آن و اعداد و ارقام و آمارهایی که در آن ارائه شده است، مرور آن را به شما توصیه می‌کنیم.

 دانلود فایل PDF مقاله GMSA در مورد اقتصاد دیجیتالی (گزارش ۴۶ صفحه‌ای)

گزارش مشاوره ای در مورد اقتصاد دیجیتال

مشابه توضیحاتی که در مورد گزارش دولتی (برای کشور هلند) ارائه کردیم، در مورد این گزارش هم صادق است.

این گزارش توسط یک گروه مشاوران ارشد در وزارت تجارت آمریکا نوشته شده تا در دپارتمان‌های مختلف دولتی مورد استفاده قرار گیرد.

افرادی که آن را تنظیم کرده‌اند از بزرگان اقتصاد دیجیتال جهان هستند (صفحه‌ی ۵ در مقدمه گزارش را نگاه کنید).

قسمتی که می‌تواند برای شما جذاب باشد، صفحه‌ی ۱۲ تا ۱۷ است که در آن پنج فرصت بزرگ اقتصاد دیجیتال برای بازار کار معرفی شده‌اند. قطعاً اقتصاد ایران و آمریکا تفاوت‌های زیادی دارد. اما سرفصل‌ها و توضیحات در حدی عمومی است که به خوبی می‌تواند برای ما هم آموزنده و الهام بخش باشد.

 دانلود فایل PDF مقاله گزارش مشاوره‌ای در مورد اقتصاد دیجیتال (گزارش ۵۴ صفحه‌ای)

 

آنچه در اینجا اشاره شد، مروری بسیار کوتاه و مختصر و ناقص از بحث اقتصاد دیجیتال بود.

در آینده در درس‌های مستقل، این مقدمه را کامل‌تر خواهیم کرد.

 
 

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری سواد دیجیتال به شما پیشنهاد میکند: