Menu
راهنمای خرید و خواندن کتاب

در انتخاب یک کتاب به چه نکاتی دقت کنیم و کتاب را چگونه بخوانیم تا اثربخشی بیشتری داشته باشد؟




اثر معکوس | آیا ابزارهای افزایش کارایی، خود عامل اتلاف وقت می‌شوند؟


اثر معکوس - رولف دوبلی

رولف دوبلی در کتاب هنر خوب زندگی کردن فصلی را به اثر معکوس اختصاص داده و پرسیده است: «چرا چیزهایی که قرار است برای ما زمان بخرند، معمولاً وقت‌مان را تلف می‌کنند؟» (عنوان این فصل در نسخه‌ی انگلیسی Counter-productivity است).

او استدلال و ادعای خود را بر پایه‌ی دو مثال اصلی بنا کرده است.

نخستین مثال، مربوط به خودروها است:

اتومبیل بدون تردید در قیاس با پیاده‌روی یا کالسکه‌سواری، به لحاظ کارایی یک گام بلندِ رو به جلو به حساب می‌آمد.

به‌جای سلانه‌سلانه پیاده رفتن با سرعت ۶/۵ کیلومتر در ساعت یا بالا رفتن از تپه و پایین آمدن از دره با سرعت ۱۶ کیلومتر در ساعت، امروزه می‌توانید به راحتی و بدون هیچ زحمتی با سرعت ۱۶۰ کیلومتر در ساعت در اتوبان (در کشور آلمان) حرکت کنید.

حتا با در نظر گرفتن چراغ‌‌قرمزهایی که سر راه ظاهر می‌شوند، فکر می‌کنید میانگین سرعت اتومبیل‌تان چقدر است؟ قبل از این‌که ادامه‌ی متن را بخوانید، تخمین‌تان را بنویسید.

محاسبه‌تان را چگونه انجام دادید؟ از قرار معلوم تعداد کل کیلومترهای سالانه‌ی رانندگی‌تان را بر تعداد ساعات راندن در جاده‌ها تقسیم کردید. این عددی است که کامپیوتر نصب شده در داخل ماشین‌تان هم می‌تواند نشان دهد. ماشین من، سرعت ۴۸ کیلومتر در ساعت را محاسبه می‌کند.

اما این محاسبات اشتباه است. چند عامل دیگر را هم باید مد نظر قرار داد:

  • تعداد ساعاتی که باید کار کنید تا این ماشین را بخرید؛
  • تعداد ساعاتی که باید کار کنید تا پول بیمه، نگه‌داری، بنزین و قبض جریمه‌ی پارک ممنوع را پرداخت کنید؛
  • زمانی که برای رفتن به سر کار و انجام دو مورد قبل صرف می‌کنید که این شامل گیر کردن در ترافیک هم می‌شود.

ایوان ایلیچ، کشیش کاتولیک، چنین محاسبه‌ای را برای تمام خودروها در آمریکا انجام داد. نتیجه؟ یک اتومبیل آمریکایی میانگین سرعتی معادل شش کیلومتر در ساعت دارد.

روبلی با طرح این محاسبات نتیجه می‌گیرد که بسیاری از تکنولوژی‌هایی که قرار است پول و زمان ما را ذخیره کنند، در عمل چنین نمی‌کنند. به شرطی که دقیق باشید و تمام هزینه‌های جانبی آن‌ها را در محاسبات خود لحاظ کنید.

او به مثال خودرو اکتفا نمی‌کند و ایمیل را هم به عنوان دومین مثال خود مطرح می‌کند.

ایمیل – اگر آن را مستقل در نظر بگیرید – یک اتفاق بزرگ است. نامه یا پیامی را که باید روزها طول می‌کشید تا از مبداء به مقصد برسد، در کسری از ثانیه جابه‌جا می‌کند و در اختیار گیرنده قرار می‌دهد. بنابراین به نظر می‌رسد که این ابزار، توانسته باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه‌ها شود.

اما اگر مدت زمانی را که مجبور هستید به ایمیل‌های کم‌اهمیت پاسخ دهید (یا دست‌کم آن‌ها را بخوانید)، و نیز مدت زمان جستجوی ایمیل‌های مهم از درون صدها ایمیل اسپم را در نظر بگیرید، متوجه می‌شوید که تکنولوژی ایمیل آن‌قدرها هم در وقت شما صرفه‌جویی نکرده است.

روبلی در نهایت نتیجه می‌گیرد که:

تکنولوژی که معمولاً پدیده‌ای نویدبخش قلمداد می‌شود، اغلب اثر معکوس روی کیفیت زندگی می‌گذارد. یک قانون اصلی زندگی خوب این است که اگر چیزی واقعاً به شما کمک نمی‌کند، بدون آن هم به مشکل برنخواهید خورد.

این نکته درباره‌ی تکنولوژی به‌طور مضاعف صدق می‌کند. دفعه‌ی بعد به جای این‌که به سراغ نزدیک‌ترین گجت بروید، سعی کنید مغزتان را به‌کار بیندازید.

بسیاری از کسانی که به مدیریت زمان فکر کرده‌اند و برای آن وقت گذاشته‌اند، در مقطعی به این دغدغه‌ی رولف دوبلی هم رسیده‌اند: آیا ابزارها واقعاً کارایی ما را افزایش می‌دهند؟

این دغدغه آن‌قدر مهم است که مناسب دیدیم آن را در قالب #دعوت به گفتگو به بحث بگذاریم تا تجربیات و دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی آن مطرح شود.

فقط دقت کنید که حرف‌های دوبلی را می‌توان به دو بخش اصلی تقسیم کرد: یکی استدلال او و دیگری نتیجه‌ای که مطرح می‌کند.

ممکن است شما نتیجه را قبول داشته باشید، اما منطق استدلالی او را نپذیرید. یا این‌که اساساً چنین ادعایی را نادرست بدانید و آن را نوعی نگاه واپس‌گرایانه و مخالف با پیشرفت قلمداد کنید.

بنابراین می‌توان درباره‌ی موضوعات زیر بحث کرد:

  • آیا استدلال دوبلی در مورد خودرو یا ایمیل را می‌پذیرید؟
  • آیا شما هم بر این باور هستید که بسیاری از ابزارها [و شاید تکنیک‌ها]یی که با هدف افزایش کارایی و مدیریت بهتر زمان طراحی شده‌اند، اثر معکوس دارند؟
  • در صورتی که اثر معکوس را می‌پذیرید، چه مثال‌هایی در ذهن دارید؟ کجاها استفاده از ابزار باعث شده که کارایی و سرعت عملکرد شما کاهش پیدا کند؟
      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    محسن کرباسچی ، سید امیرحسین میرقاسمی ، فریدون فضاییلی ، عــــــــــبدالله ، محمد فرازی

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدیریت زمان به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدیریت زمان

قوانین کامنت گذاری در متمم

34 نکته برای اثر معکوس | آیا ابزارهای افزایش کارایی، خود عامل اتلاف وقت می‌شوند؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : امیر محسن✈

    اثر معکوس را می توان به عنوان یک پدیده ی نسبی پذیرفت اما نمی توان آن را به همه چیز و در همه حال تعمیم داد.

    بهتر است بگوییم چیزی که قرار است زمان بیشتری در اختیار ما قرار دهد گاهی ممکن است زمان و انرژی بیشتری از ما تلف کند. باید در این موضوع علاوه بر فاکتور زمان، فاکتورهای آسودگی، امکان، انرژی و سرعت در مواقع خاص را نیز در نظر گرفت.

    اتومبیل شاید مطابق با محاسبه ی فوق میانگین سرعت ۶ کیلیومتر در ساعت را داشته باشد اما ایا می توان سرعت بالای یک آمبولانس در لحظه ای که هر ثانیه حیاتی ست را در نظر نگرفت؟ می توان آسودگی و رفاه سفر با خودرو را با شرایط پیاده مقایسه کرد؟ اصلا می توان امکان جابجایی با پای پیاده را با جابجایی توسط خودرو مقایسه نمود؟ من هم می پذیرم که در کنار رفاه و امکانی که ایجاد می کند انرژی و زمان زیادی نیز باید صرف آن نمود اما استدلال اثر معکوس را به عنوان یک اصل نمی پذیرم.

    ایمیل و ارسال سریع و کم هزینه و اغلب بدون هزینه پیام را چگونه می توان نادیده گرفت؟ به نظرم مثال ایمیل زیادی غلو شده بود، مخصوصا که سیستم فیلتر ایمیل ها هر روز هوشمند تر نیز می شود.

    هواپیما و امکان جابجایی سریع بین قاره ای، اینترنت و امکان آموزش غیر حضوری، کتاب های الکترونیک و امکان دستیابی به کتابخانه های عظیم با صرف کمترین انرژی، زمان و هزینه را نمیتوان نادیده گرفت. می پذیرم که در کنار این مزایا هر کدام اثرهای معکوسی هم داشته اند اما کارکرد موثر و مثبت آن ها را نمی توان به کلی زیر سوال برد.

    تنها در زمینه ای چون شبکه های اجتماعی نوع نگرش رالف دوبلی را می پسندم. من مخالف شبکه های اجتماعی هستم و بستر کلی آن را نه تنها چندان کارآمد نمی دانم بلکه آن را به عنوان بستری مخرب می انگارم. گر چند اثرگذاری بسیار عمیقی بر همه ی عرصه ها اعم از روانشناسی، جامعه شناسی و تحلیل سیستم گذاشته و صنعت تبلیغات، خبر و همین طور تولید محتوا را متحول کرده اما قدرت تخریب ان را بیش از سازندگی آن می دانم.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .