Menu


مقیاس و صرفه جویی به مقیاس


مفاهیم اقتصاد مدیریت: صرفه جویی به مقیاس

مقیاس (Scale) و صرفه جویی به نسبت مقیاس یا Economies of Scale یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه اقتصاد مدیریت محسوب می‌شود. «مقیاس عملکرد» یا همان Scale در یک کسب و کار، شاخصی است که بزرگی ابعاد یک کسب و کار را مشخص می‌کند.

زمانی که یک آرایشگاه، که روزانه به بیست نفر خدمات ارائه می‌دهد، روند فعالیت‌های خود را به گونه‌ای تغییر می‌دهد که بتواند به شصت نفر خدمات ارائه دهد، مقیاس خود را بزرگ کرده است.

زمانی که یک موسسه مالی و اعتباری، میزان سرمایه در اختیار خود را به پنج برابر افزایش می‌دهد – یا تلاش می‌کند این کار را انجام دهد – در مسیر افزایش مقیاس گام برمی‌دارد.

در واحد‌های تولیدی معمولاً مقیاس تولید بر اساس «تعداد واحد عرضه شده» و در واحدهای خدماتی، بر اساس تعداد مشتریان یا سایر پارامتر‌های مشابه سنجیده می‌شود. اگر بحث مهندسی اعداد را به خاطر داشته باشید، با همان ادبیات می‌توان گفت با توجه به تولید سالیانه بیش از ده میلیون خودرو توسط شرکت تویوتا و کمتر از یک میلیون خودرو توسط ایران خودرو یا سایپا، می‌توان گفت: مقیاس عملکرد تویوتا بیش از ده برابر ایران خودرو یا سایپا است.

مقیاس و صرفه جویی به مقیاس - متمم - محل توسعه مهارتهای مندر مورد یک سایت ساده هم می‌توان، مقیاس فعالیت را به «تعداد بازدیدهای روزانه» آن سایت نسبت داد. یک سایت خبری که در کشور ما حدود یک میلیون بازدید روزانه دارد از لحاظ مقیاس، پنجاه برابر سایت متمم است که در حال حاضر حدود بیست هزار بازدید روزانه دارد (امیدواریم به زودی مقیاس ما هم بزرگتر شود و مجبور شویم این عدد را اصلاح کنیم!).

با توجه به تعریفی که از مقیاس انجام دادیم، می‌توانیم در مورد مفهوم «صرفه جویی به مقیاس» هم صحبت کنیم. سوال مهم در مورد صرفه جویی به مقیاس این است که: اگر مقیاس کسب و کار را افزایش دهیم، آیا هزینه‌های تولید هر واحد محصول یا خدمت، کاهش پیدا می‌کند؟ این میزان کاهش چقدر است؟

اگر در صنعت «الف» به نسبت صنعت «ب»، با افزایش مقیاس کسب و کار، هزینه‌ی هر واحد تولید، کاهش بیشتری داشته باشد می‌گوییم که در صنعت «الف»، صرفه جویی به مقیاس بیشتر از صنعت «ب» است.

مهم‌ترین عاملی که می‌تواند میزان صرفه جویی به مقیاس را مشخص کند،‌ سهم هزینه های ثابت و متغیر است. هزینه‌های ثابت، هزینه‌هایی هستند که مستقل از حجم عملکرد، وجود دارند. اگر شما یک دفتر خدمات گردشگری و عرضه بلیط و ارائه تور داشته باشید، هزینه‌ی اجاره‌ی دفتر، یک هزینه‌ی ثابت است که مستقل از تعداد مشتریان وجود دارد و حتی اگر یک مشتری هم وجود نداشته باشد، باز هم مجبور هستید آن هزینه را تحمل کنید.

اما بخشی از هزینه‌های هر کسب و کار هم، هزینه متغیر است. اگر شما یک اغذیه فروشی داشته باشید، حجم خرید مواد اولیه (سیب‌زمینی و گوجه فرنگی و کالباس و …) هزینه متغیر محسوب می‌شود و اگر مشتریان شما کم یا زیاد شوند، میزان این هزینه‌ها تغییر می‌کند.

اگر در یک کسب و کار، هزینه های ثابت به نسبت هزینه‌های متغیر، زیاد باشند، عملاً صرفه جویی به مقیاس بالا خواهد بود. به معنای اینکه با افزایش مقیاس کسب و کار، میزان هزینه‌های ثابت روی تک تک محصولات سرشکن شده و قیمت تمام شده به صورت جدی کاهش می‌یابد.

اما اگر در یک کسب و کار، هزینه‌های ثابت به نسبت هزینه‌های متغیر کم باشند، صرفه جویی به مقیاس، کمتر خواهد بود.

بنابراین می‌توان تصور کرد که صرفه‌جویی به مقیاس در صنعت خودروسازی بسیار بالا و در صنعتی مثل فروش اغذیه بسیار پایین خواهد بود. حتی می‌توان تصور کرد که در یک فروشگاه خیلی ساده اغذیه که در یک میدان پرتردد شهر قرار دارد، صرفه جویی به مقیاس پایین است. اما در یک رستوران بسیار شیک گرانقیمت (که هزینه‌ی زیادی را برای تبلیغات، دکوراسیون و اجاره‌ یا خرید محل پرداخت کرده و می‌کند) صرفه جویی به مقیاس بیشتر خواهد بود.

تمرین:

۱- در متن بالا، به اجاره محل کسب و کار، به عنوان یکی از مواردی که هزینه‌ی ثابت ایجاد می‌کنند اشاره شد. چه عوامل دیگری را در ذهن دارید که می‌توانند در یک کسب و کار، هزینه‌ی ثابت جدی تلقی شده و به مفهوم صرفه جویی به مقیاس در آن صنعت یا کسب و کار، معنا بدهند؟

۲- غیر از هزینه‌های ثابت، در اثر افزایش مقیاس به چه دلایل دیگری ممکن است هزینه‌ها کاهش پیدا کند؟ (مثال و راهنمایی: یکی از این موارد، افزایش حجم خرید مواد اولیه است که امکان گرفتن تخفیف‌های بیشتر در خرید را فراهم می‌کند)

کاربر آزاد طرح متمم شوید

آیا می‌دانید که فقط با درج نام کاربری و ایمیل خود می‌توانید به جمع کاربران آزاد متمم بپیوندید و ضمن دسترسی به بخش زیادی از درس‌های زیر، هر شنبه خبرنامه هفتگی ما را هم دریافت کنید؟

اطلاعات در مورد کاربر آزاد و ویژه متمم و ثبت نام

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری مفاهیم اقتصاد مدیریت به شما پیشنهاد میکند:

قوانین کامنت گذاری/ ارسال نظرات غیر مرتبط با این مطلب

114 نکته برای مقیاس و صرفه جویی به مقیاس

     
    دوست گرامی مشاهده دیدگاههای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .